Deze karakteristieke Japanse fles werd vervaardigd voor de verpakking en export van shōyu, Japanse sojasaus. De vorm bestaat uit een cilindrische buik, een scherp aflopende schouder en een smalle hals met twee geprofileerde ringen.
Rond de bovenzijde staat in kobaltblauw het opschrift:
JAPANSCHZOYA
Dit is een historische schrijfwijze voor „Japanse soja”. Onderaan staat de afkorting CPD, die wordt verbonden met de zogenoemde comprador-handel vanuit Deshima, het Nederlandse handelseiland bij Nagasaki. Op de tegenoverliggende zijde bevindt zich bovendien een blauw handels- of firmamerk. Vergelijkbare flessen werden speciaal voor de Nederlandse en Europese markt vervaardigd.
De gestempelde uitvoering van JAPANSCHZOYA, gecombineerd met CPD en een afzonderlijk handelsmerk, behoort waarschijnlijk tot het latere type compradorfles. Volgens het Kikkoman Institute for International Food Culture werden dergelijke gestempelde exemplaren met handelsmerken onder meer tijdens de Meiji-periode gebruikt. Een datering in de late negentiende eeuw is daarom het aannemelijkst.
De fles wordt op grond van vorm en uitvoering doorgaans toegeschreven aan de keramiekproductie van Hasami, in de huidige prefectuur Nagasaki. Ook het Groninger Museum beschrijft vergelijkbare Japansch Zoya-flessen als in Hasami vervaardigde exportkeramiek.
Door de historische Nederlandse tekst vormt deze fles een tastbare herinnering aan de handelsrelaties tussen Japan en Nederland.
Staat
De kruik zelf is gaaf en vertoont geen zichtbare barsten of reparaties. De standring aan de onderzijde heeft meerdere beschadigingen en kleine afsplinteringen. Verder zijn normale ouderdoms- en gebruikssporen aanwezig, waaronder enige verkleuring en oppervlaktevervuiling rond de bodemrand.
De beschadigingen bevinden zich hoofdzakelijk aan de onderzijde en zijn bij rechtopstaande presentatie nauwelijks zichtbaar. De foto’s maken deel uit van de conditiebeschrijving.
Specificaties
- Herkomst: Japan
- Waarschijnlijke productieplaats: Hasami, Nagasaki
- Periode: waarschijnlijk late negentiende eeuw
- Japanse periode: vermoedelijk Meiji-periode, 1868–1912
- Materiaal: porselein
- Decoratie: kobaltblauw onderglazuur
- Opschrift: JAPANSCHZOYA
- Markering: CPD en blauw handelsmerk
- Hoogte: 18,5 cm
- Diameter: 9,5 cm
- Diameter bodem: 8,5 cm
- Gewicht: 528 gram
- Conditie: fles gaaf; standring beschadigd
