Dit elegante Temotobako (手許箱) is vervaardigd door Zohiko (象彦), een gerenommeerd Kyoto-lakhuis dat bekendstaat om zijn hoogwaardige urushi-lakwerk en verfijnde maki-e-decoraties.
Het rechthoekige object is opgebouwd uit hout en afgewerkt met een diepdonkere, glanzende urushi-lak. De iets naar buiten aflopende zijden geven het temotobako een strakke en evenwichtige vorm. Binnenin ontvouwt zich een karakteristieke Japanse voorstelling van krachtig bewegende golven waarboven een groep plevieren vliegt. De uiterst fijne lijnen van de golven en de gestileerde vogels zijn uitgevoerd in goudkleurig maki-e en steken helder af tegen de donkere ondergrond.
Nami ni Chidori – golven en plevieren
Het motief Nami ni Chidori (波に千鳥), letterlijk “plevieren boven de golven”, behoort tot de klassieke geluksmotieven binnen de Japanse kunst.
Plevieren zijn kleine kustvogels die vaak gezamenlijk boven woelige golven worden afgebeeld. Hun vlucht over het onstuimige water staat symbool voor volharding en het gezamenlijk overwinnen van tegenslag. Daardoor wordt het motief traditioneel verbonden met:
- het overwinnen van moeilijkheden;
- een harmonieus huwelijk;
- onderlinge trouw en samenwerking;
- bescherming en veiligheid binnen het gezin;
- het bereiken van doelen ondanks tegenwind.
De combinatie van vogels en golven verbeeldt niet alleen beweging, maar ook evenwicht: de golven vertegenwoordigen de wisselvalligheid van het leven, terwijl de plevieren door hun gezamenlijke vlucht standvastigheid en verbondenheid uitdrukken.
Verfijnd Kyoto-lakwerk
De voorstelling is met grote precisie aangebracht. Vooral de parallelle, ritmisch gebogen lijnen van de golven getuigen van een beheerste en zorgvuldige decoratietechniek. De vogels zijn sterk gestileerd, maar blijven direct herkenbaar door hun uitgespreide vleugels en elegante silhouetten.
Door de relatief ruime donkere vlakken krijgt het ontwerp een rustige compositie. De goudkleurige decoratie is geconcentreerd in één gedeelte van het binnenvlak, waardoor een bewust gevoel van leegte en asymmetrie ontstaat. Deze esthetische balans is kenmerkend voor traditioneel Japans ontwerp.
Praktische en decoratieve functie
Een temotobako werd gebruikt als handzame bewaardoos of houder voor persoonlijke voorwerpen die men binnen handbereik wilde houden. Daarbij kan worden gedacht aan:
- schrijfwaren;
- correspondentie en documenten;
- klein persoonlijk bezit;
- theebenodigdheden;
- accessoires voor een schrijftafel.
Door zijn open vorm kan dit exemplaar eveneens als dienblad worden gebruikt, bijvoorbeeld voor Japanse zoetigheden, theegerei of kleine kunstvoorwerpen. Het is echter ook zonder inhoud een aantrekkelijk lakobject dat als decoratief stuk kan worden gepresenteerd.
Nishimura Hikobe IX en Zohiko
Dit werk werd vervaardigd tijdens de periode van de negende generatie Nishimura Hikobe, het negende hoofd van het historische lakwerkhuis Zohiko.
Zohiko werd in Kyoto opgericht in 1661 en ontwikkelde zich tot een van de bekendste namen binnen het Kyoto-lakwerk. De negende generatie Nishimura Hikobe nam het bedrijf in 1965 over. Naast de vervaardiging van traditioneel lakwerk hield hij zich bezig met belangrijke restauratie- en ambachtsprojecten.
Hij werkte onder meer aan lakwerk voor het nieuwe Keizerlijk Paleis en droeg bij aan de vervaardiging van rituele objecten voor de 62e Shikinen Sengū van het Ise-schrijn. Zijn werk vertegenwoordigt de voortzetting van de eeuwenoude Kyoto-laktraditie binnen de moderne periode.
Op de onderzijde van het object bevindt zich het goudkleurige Zohiko-merkteken.
Conditie
Het hoofdobject verkeert in een zeer goede tot uitstekende staat. Het urushi-oppervlak heeft zijn diepe glans behouden en het maki-e-decor is helder en vrijwel volledig bewaard gebleven.
Er kunnen zeer lichte oppervlakkige gebruiks- of ouderdomssporen aanwezig zijn, passend bij de leeftijd en het karakter van het object. De originele papieren doos vertoont enige slijtage en gebruikssporen door ouderdom. Bekijk de foto’s zorgvuldig; deze maken integraal deel uit van de conditiebeschrijving.
Specificaties
Object: Temotobako / open bewaardoos / dienblad
Titel: Nami ni Chidori – golven en plevieren
Japanse titel: 手許箱（波に千鳥）
Atelier: Zohiko
Kunstenaar/periode: Nishimura Hikobe IX
Herkomst: Kyoto, Japan
Geschatte periode: 1980–1990
Techniek: Urushi-lakwerk en maki-e
Materiaal: Hout, urushi en metaalpoeder
Signatuur: Zohiko-merkteken op de onderzijde
Accessoires: Originele papieren doos en documentatie
Afmetingen
Hoofdobject
Hoogte: 4 cm
Breedte: 21 cm
Diepte: 29 cm
Gewicht: 316 gram
Inclusief bewaardoos
Hoogte: 4,5 cm
Breedte: 22 cm
Diepte: 30 cm
Totaalgewicht vóór verpakking: 506 gram
